Sprawdź jakie wycieczki, ciekawe miejsca oraz atrakcje turystyczne proponuje dla rodzin z dziećmi.

Park Etnograficzny w Tokarni, muzeum na świeżym powietrzu

Skansen w Tokarni, Park Etnograficzny

Już połowa listopada, a ja dopiero teraz znalazłem chwilę czasu, żeby przedstawić na blogu bardzo fajne miejsce na rodzinną wycieczkę. My skansen odwiedziliśmy w lipcu, ale jestem pewien, że jesienią jest tam równie pięknie jak podczas naszego wakacyjnego spaceru. Park Etnograficzny w Tokarni jest miejscem, którego poznanie wymaga poświęcenia około 2-3 godzin. Jednak nic nie stoi na przeszkodzie, żeby spędzić w muzeum cały dzień.

Dojazd samochodem, nie przysparza żadnych trudności. Skansen znajduje się w pobliżu drogi ekspresowej S7, około 20 km na południe od Kielc. Na miejscu znajduje się duży, bezpłatny parking. Mała uwaga, ze względu na ograniczenia związane z Covid-19, tym razem nie mieliśmy możliwości zwiedzania obiektów wewnątrz. Fakt ten miał też małą zaletę, na spokojnie zdążyliśmy zobaczyć pobliski Zamek Królewski w Chęcinach.

Muzem Wsi Kieleckiej w Tokarni
Muzeum Wsi Kieleckiej, Park Etnograficzny w Tokarni

Spis treści

Muzeum Wsi Kieleckiej – historia

Park Etnograficzny w Tokarni rozpoczął swoją działalność w 1977 roku. Podobnie jak w innych tego typu placówkach na jego terenie znajdują się zabytkowe budynki, sprowadzone z różnych subregionów Kielecczyzny między innymi Gór Świętokrzyskich, Wyżyny Krakowsko-Częstochowskiej, Wyżyny Sandomierskiej i Niecki Nidziańskiej. Większość obiektów posiada oryginalne wyposażenie tj.: meble i sprzęty wykorzystywane w gospodarstwie domowym. W skansenie można znaleźć również obiekty przemysłowe tj. wiatraki, warsztat tkacki, zakład fotograficzny, obiekty handlowe (apteka, sklep), a także drewniany Kościół z Rogowa z dzwonnicą.

Inicjatorem powstania muzeum był wybitny etnograf prof. dr hab. Roman Reinfuss. Muzeum zajmuje obszar ponad 60 ha, z czego około 30% stanowi las. Park Etnograficzny został podzielony na kilka tematycznych sektorów, które po kolei będziemy odwiedzać.

Sektor małomiasteczkowy

Na samym początku, tuż po wejściu na teren Muzeum Wsi Kieleckiej znajduje się tzw. sektor małomiasteczkowy. Reprezentują go obiekty takie jak spichlerz z Chęcin czy dom organisty z Bielin. W tym drugim obecnie znajduje się apteka.

Apteka. Park Etnograficzny w Tokarni
Dom organisty z Bielin, obecnie apteka

Kawałek dalej na rozległej polanie możemy podziwiać przepiękny drewniany Kościół z Rogowa wybudowany w 1793 roku. W sąsiedztwie kościoła ustawiono dwukondygnacyjną dzwonnicę. Wokół rozmieszczone są drewniane chaty i zagrody m.in. plebania z Koźlic z 1768 roku.

Barokowy Kościół z Rogowa
Drewniany Kościół z Rogowa
Drewniana dzwonnica. Zabytek
Zabytkowa dzwonnica

Niespodzianką, szczególnie dla dzieci, był pasący się nieopodal kucyk. Widać, że jest przyzwyczajony do turystów. W ogóle się nas nie bał. Nie był też przez nikogo pilnowany.

Koń :: palcempomapie.eu
Park Etnograficzny, koń
Koń :: palcempomapie.eu

Obszar wyżynny

Idąc lekko w lewo, niepostrzeżenie dotarliśmy do drugiego z sektorów muzeum – do sektora wyżynnego. W jednej ze znajdujących się tam zagród (konkretnie w zagrodzie ze Slężan z przełomu XVII/XIX w.) znajduje się żywy inwentarz: kury, indyki, kaczki itp.

Wiejska zagroda. Muzeum w Tokarni
Zagroda ze Ślężan (gmina Lelów) pochodzi z przełomu XVIII/XIX w.
Zagroda w Tokarni. Muzeum
Zagroda ze Ślężan, budynek jednotraktowy w konstrukcji węgłowej

W zagrodzie mieszka również stado kóz wraz z owieczkami. Nie wiem, czy tak jest zawsze, ale kozy podobnie jak wspomniany wcześniej koń – biegały sobie swobodnie po terenie skansenu.

Kozy w Tokarni
Stado kóz z owcami w Muzeum Wsi Kieleckiej
Kozy :: palcempomapie.eu

Kolejnymi obiektami w sektorze są budynki takie jak chałupa z Nasiechowic z 1895 roku czy zagroda okolna z Kaliny Małej. Okół z Kaliny Małej jest to typ zagrody zamkniętej. W jej skład wchodzą chałupa, stajnia, obora, chlew, chlewik i obszerna wozownia. Całość stanowi zespół zabudowań mieszkalnych i gospodarczych.

Oczywiście zabytkowych budynków, które mijamy po drodze, jest znacznie więcej. Trudno spamiętać każdy z nich. Poniżej kilka zdjęcia:

Stara chata. Park Etnograficzny w Tokarni
Stara chata. Park Etnograficzny w Tokarni
Sektor wyżynny, stara chata. Muzeum Wsi Kieleckiej
Zagroda ze Złotnik z końca XIX w.

Wspomniany konik chyba podążał za nami. Pół godziny później znowu go spotkaliśmy.

Konik w Muzeum Wsi Kieleckiej
Koń w Muzeum Wsi Kieleckiej
Park Etnograficzny w Tokarni, Muzeum Wsi Kieleckiej

Ostatnim obiektem w sektorze wyżynnym jest Wiatrak z Dębna. Jest to bardzo charakterystyczna budowla widoczna z daleka. Młyn, czyli typowy wiatrak słupowy, „koźlak” wybudowano w 1880 r. Budynek należy do najstarszych i zarazem ostatnich wiatraków drewnianych zachowanych w Górach Świętokrzyskich. Mechanizm wiatraka słupowego, składa się z trzech zespołów: napędowego, transmisyjnego i roboczego. Uzyskanie dobrej jakości mąki z żyta wymagało przynajmniej czterokrotnego przemiału. Młyn z Dębna posiada sprawne, zachowane niemal w całości, oryginalne wyposażenie i mechanizmy. 

Zabytkowy wiatrak. Atrakcja turystyczna
Wiatrak z Dębna w Muzeum Wsi Kieleckiej
Muzeum Wsi Kieleckiej - wiatrak
Wiatrak z Dębna z 1880 r.

Sektor dworsko-folwarczny

W niedalekiej odległości od wspomnianego wcześniej wiatraka znajduje się Dwór z Suchedniowa reprezentujący sektor dworsko-folwarczny. Budynek dworski został wzniesiony na początku XIX wieku na planie podkowy. Zbudowano go z krawędziaków modrzewiowych oszalowanych deskami, zaś ściany działowe z drewna jodłowego. Przed wejściem frontowym znajduje się kolumnowy ganek z dwupołaciowym daszkiem.

Znajdujące się wewnątrz wyposażenie ukazuje standard życia średniozamożnej rodziny szlacheckiej. Niestety, tak jak wspomniałem na początku artykuły, tym razem nie mogliśmy wejść do środka.

Dwór z Suchedniowa. Muzem Wsi Kieleckiej
Dwór z Suchedniowa z początku XIX wieku. (tył budynku)
Skansen Tokarnia
Ośmiorak z Rudy Pilczyckiej

Ciekawy przykład wielorodzinnego drewnianego domu folwarcznego z XIX wieku jest ośmiorak z Rudy Pilczyckiej. Budynek powstał około 1914 r. W pobliżu dworu postawiono również spichlerz dworski z 1719 r., stodołę z połowy XIX wieku (obecnie w środku jest kolekcja zabytkowych powozów) oraz kolejny z wiatraków, czy drewniany młyn wietrzny z Grzmucina.

Wiatrak. Park Etnograficzny w Tokarni
Drewniany młyn wietrzny z Grzmucina z 1921 r.

Region budownictwa świętokrzyskiego

Tuż za wiatrakiem z Grzmucina można podziwiać zabudowania sektora świętokrzyskiego. W chałupie z Woli Szczygiełkowej wybudowanej w 1870 roku, w okresie międzywojennym mieściła się czteroklasowa Szkoła Powszechna. Naprzeciwko znajduje się chata pszczelarza (chałupa ze Słupi Starej wybudowana około 1840 r. ).

W okolicy jest też kilka zagród, m.in. zagroda ze wsi Suków. Jej chałupa została wybudowana w 1774 roku.

Stare drewniane domy kryte strzechom :: palcempomapie.eu
Czteroklasowa Szkoła Powszechna
Drewniana chata. Wieś XIX wiek
Chałupa XIX, muzeum wsi kieleckiej :: palcempomapie.eu
Chałupa z Bronkowic z XVIII wieku

Sektor nadwiślański oraz sektor terenów lessowych

Żeby dotrzeć do kolejnego sektora, należy przejść przez las, który zaczyna się tuż za chałupą z Bronkowic. Kilkanaście minut później podziwiamy nieco inaczej wyglądające budynki sektora nadwiślańskiego. Są tu dwa młyny wodne: pierwszy z nich został wybudowano w 1931 roku nad rzeką Młynkowską w północnej części wsi Piasek, drugi pochodzi z Parszowa. Pierwotnie stał nad rzeką Żarnówką. Są też oczywiście tradycyjne chałupy.

Młyn wodny z Parszowa
Młyn wodny z Parszowa

Niestety, ze względu na ogólne zmęczenie małych podróżników oraz porę obiadową musiałem odłożyć aparat na bok i nieco przyspieszyć zwiedzanie.

Chałupy w Muzem Wsi Kieleckiej
Park etnograficzny Tokarnia. Kłosy zboża na polu
Na tle zboże wiatraki z Grzmucina oraz Janika

Idąc prosto drogą, po kilkunastu minutach, przechodząc ponownie przez sektor małomiasteczkowy, docieramy do wyjścia. Na poniższych zdjęcia ponownie centralny plac wraz z otaczającymi go zabytkowymi budynkami.

Muzeum Wsi Kieleckiej, Park Etnograficzny w Tokarni
Muzeum Wsi Kieleckiej, Park Etnograficzny w Tokarni

Podsumowując, zdecydowanie polecam wizytę w skansenie w Tokarni. Duża różnorodność budynków, czyli pojedyncze chałupy, całe zagrody, kościół, kilka wiatraków, młyny oraz dwór powodują, że nikt nie powinien się nudzić.

Dodatkowym atutem są też dwie restauracje w znajdujące się w okolicy wejścia. Po kilku godzinach zwiedzania dobrze jest zjeść ciepły obiad. My skorzystaliśmy z oferty „Karczmy w Skansenie”. Porcje były duże i w sumie całkiem niezłe.

Informacje praktyczne

MiejscePark Etnograficzny w Tokarni
Muzeum Wsi Kieleckiej
Tokarnia 303
26-060 Chęciny
Stopień trudnościbardzo łatwa
Czasokoło 2-3 godz.
Współrzędne50.76240158371192, 20.43730774633973
Godziny otwarcia / cennikinformacje na stronie: mwk.com.pl

Mapa

Dodaj komentarz

Twój adres e-mail nie zostanie opublikowany. Wymagane pola są oznaczone *

Witryna wykorzystuje Akismet, aby ograniczyć spam. Dowiedz się więcej jak przetwarzane są dane komentarzy.